Czym jest łańcuch dostaw?
Łańcuch dostaw (ang. supply chain) to sieć połączeń między podmiotami, które doprowadzają produkt od źródła surowca do odbiorcy końcowego. Tworzą ją dostawcy, producenci i przedsiębiorstwa zaopatrujące kolejne ogniwa.
Obejmuje m.in. zakupy, produkcję, magazynowanie, transport, dystrybucję oraz działania realizowane po sprzedaży. Poszczególne etapy są ściśle powiązane, dlatego zakłócenie jednego z nich często wpływa na cały proces.
Różnice między łańcuchem dostaw a logistyką
Logistyka jest częścią łańcucha dostaw i koncentruje się na fizycznym przepływie towarów, magazynowaniu i transporcie.
System logistyczny odpowiada za dostarczenie towaru do konkretnego miejsca w odpowiednim czasie, wskazanej liczbie oraz po ustalonym koszcie.
Rodzaje łańcuchów dostaw
Liczba oraz charakter ogniw łańcuchów dostaw wpływa na rodzaje łańcuchów dostaw. Zależnie od tego, jak są skonfigurowane, mogą one przybierać różne formy i funkcjonować w różnych sektorach gospodarki.
Typy łańcuchów dostaw według modelu operacyjnego
- Tradycyjny łańcuch dostaw (push) – produkcja jest planowana na podstawie prognoz i produkty są magazynowane do momentu zakupu.
- Łańcuch dostaw sterowany przez popyt (pull) – produkcja rozpoczyna się dopiero po otrzymaniu zamówienia od klienta.
- Łańcuch dostaw hybrydowy – łączy cechy modelu push i pull, gdzie część produktów jest wytwarzana na podstawie prognoz, a część na zamówienie.
- Łańcuch dostaw typu lean – skupia się na ograniczaniu zapasów do minimum, co pozwala na obniżenie kosztów związanych z magazynowaniem i produkcją.
- Łańcuch dostaw typu agile – koncentruje się na szybkim i elastycznym reagowaniu na zmieniające się warunki rynkowe oraz potrzeby klientów.
Typy łańcuchów dostaw według ogniw oraz ich liczby
- Wewnętrzny łańcuch dostaw – obejmuje wszystkie funkcje i procesy w przedsiębiorstwie konieczne do realizacji zamówienia klienta.
- Prosty łańcuch dostaw – składa się z przedsiębiorstwa, odbiorcy i dostawcy.
- Rozszerzony łańcuch dostaw – obejmuje dodatkowych dostawców drugiego i dalszych rzędów oraz kolejnych odbiorców.
- Kompleksowy łańcuch dostaw – zawiera podobne ogniwa jak rozszerzony łańcuch dostaw, ale dodatkowo obejmuje firmy świadczące usługi logistyczne, informatyczne, finansowe itd.
Inne typy łańcuchów dostaw
- Łańcuchy krytyczne – istnieje duże ryzyko opóźnienia lub braku dostawy produktu lub usługi. Koncentrują się na kluczowych elementach, które mają największy wpływ na działalność firmy.
- Zintegrowany łańcuch dostaw – wszystkie ogniwa łańcucha współpracują, aby osiągnąć wspólne cele, takie jak wartość dodana dla klienta.
Ze względu na zasięg geograficzny wyróżnia się też globalny łańcuch dostaw – obejmuje dostawców, producentów i odbiorców w różnych krajach.
Czym jest zarządzanie łańcuchem dostaw?
Zarządzanie łańcuchem dostaw (ang. supply chain management) to planowanie, koordynowanie i kontrolowanie przepływu towarów oraz informacji między wszystkimi ogniwami – od dostawcy surowca po klienta końcowego.
Celem supply chain management jest zapewnienie sprawnego funkcjonowania całego łańcucha dostaw przy jednoczesnym ograniczaniu kosztów i zwiększaniu efektywności całego procesu.
Czym różni się zwinny łańcuch dostaw od odpornego łańcucha dostaw?
Zwinny łańcuch dostaw koncentruje się na szybkim dostosowaniu do zmian rynkowych, takich jak nagłe wzrosty zainteresowania określonym produktem.
Odporny łańcuch dostaw skupia się natomiast na utrzymaniu ciągłości działania w sytuacjach kryzysowych, np. podczas problemów transportowych lub zakłóceń u dostawców.
Dlaczego odporność łańcucha dostaw jest ważna?
Odporność łańcucha dostaw jest ważna, ponieważ firmy działają w środowisku określonym przez ciągłe zakłócenia. Niedobory siły roboczej, niestabilność geopolityczna, zmiana przepisów handlowych, inflacja, wąskie gardła logistyczne i zmieniające się oczekiwania klientów są źródłem zmienności operacji łańcucha dostaw. Zakłócenia w dostawach mogą szybko uderzyć w płynność finansową, opóźnić realizację zamówień, osłabić relacje z klientami, a nawet zagrozić dalszemu funkcjonowaniu firmy.
Na funkcjonowanie łańcucha dostaw ma wpływ kilka czynników, od których zależy finalny efekt prowadzonych w ramach niego działań. Wiele z nich może prowadzić do przerwania łańcucha dostaw.
Zagrożenia te można podzielić ze względu na źródło ich pochodzenia:
- naturalne,
- biologiczne,
- polityczne,
- technologiczne.
W konsekwencji przedsiębiorstwa nie mogą już opierać swoich strategii wyłącznie na optymalizacji kosztów. Odporne łańcuchy dostaw różnią się od tradycyjnych modeli ukierunkowanych na wydajność, ponieważ są zbudowane tak, aby wytrzymać zmienność. Łańcuchy dostaw stanowią jedno z największych źródeł ryzyka operacyjnego i finansowego ze względu na ich złożoność i globalny zasięg.
Jak zwiększyć odporność łańcucha dostaw?
Firmy identyfikują ryzyka związane z łańcuchem dostaw, takie jak zmiany klimatyczne, katastrofy naturalne czy zakłócenia w dostawach i opracowują strategie zarządzania nimi.
Zintegrowane planowanie strategiczne umożliwia również firmom modelowanie scenariuszy i przeprowadzanie symulacji w celu przewidywania alternatywnych wyników i testowania reakcji na zakłócenia. W planowaniu należy uwzględnić działalność konkurencji i dostawców, a przede wszystkim – oczekiwania klientów.
Strategia doboru partnerów w ramach łańcucha dostaw coraz częściej skupia się na wyeliminowaniu barier między dostawcami i nawiązaniu relacji opartej na współpracy, co jest możliwe dzięki ujednoliceniu procesów oraz wspólnemu planowaniu pracy.
Dywersyfikacja dostawców
Uzależnienie od jednego źródła dostaw zwiększa ryzyko dla całego przedsiębiorstwa. Dla najważniejszych produktów lub komponentów warto mieć alternatywnego dostawcę oraz regularnie aktualizować dane kontaktowe i informacje o terminach realizacji.
Weryfikacja dostawców pozwala wykryć ryzyka, zanim zakłócą płynność finansową i realizację zamówień. Warto przeanalizować strukturę właścicielską, kondycję finansową, ryzyko sankcyjne oraz wiarygodność operacyjną. Firmy, które znają swoich dostawców na kilku poziomach, szybciej reagują na zakłócenia.
Kontrola zapasów i przepływu towarów w magazynie
Współczesny system WMS zapewnia przede wszystkim precyzyjną kontrolę nad przepływem towarów w magazynie.
Precyzja danych podczas zarządzania zapasami: w świetle konieczności składowania coraz większej liczby pozycji asortymentowych (SKU) dokładność danych dotyczących stanu magazynowego umożliwia nie tylko optymalizację składowanych ładunków, ale także zapewnienie odpowiedniego poziomu obsługi, unikając niepożądanych braków zapasów.
Dobrą praktyką jest również monitorowanie poziomu zapasów i – tam, gdzie to uzasadnione – utrzymywanie niewielkich zapasów bezpieczeństwa. Zrozumienie znaczenia pozycji magazynowych dla dalszych operacji powinno być połączone z analizą dostawców, aby sprawdzić, jakie ilości mogą być alternatywnie pozyskiwane i kiedy.
Planowanie transportu i reagowanie na zakłócenia
Rosnąca liczba danych sprawia, że ręczna kontrola procesów staje się coraz trudniejsza. Dlatego przedsiębiorstwa coraz częściej wdrażają specjalistyczne oprogramowanie wspierające planowanie, prognozowanie oraz nadzór nad przepływem informacji.
Qguar TMS to system wspomagający planowanie, monitoring i rozliczanie procesów transportowych. System pozwala także na modyfikację trasy w trakcie jej wykonywania.
Qguar TMS współpracuje z procesami magazynowymi i może zostać zintegrowany z systemem WMS. Planowanie transportu i kompletacja towarów przebiegają niezależnie (równocześnie), z bieżącą wymianą statusów, co pozwala na dynamiczną zmianę priorytetów prac w magazynie.
Qguar TMS Mobile umożliwia zgłaszanie awarii, objazdów, wypadków oraz innych zdarzeń występujących podczas realizacji przewozu. Rejestracja zdarzeń w czasie rzeczywistym usprawnia przepływ informacji pomiędzy kierowcą a biurem lub dyspozytornią.
Szybkość, z jaką informacje z trasy docierają do centrali firmy, ma szczególne znaczenie w branży transportowej. Dostęp do aktualnych danych pozwala podejmować decyzje w oparciu o rzeczywistą realizację zaplanowanych transportów i sprawniej reagować na sytuacje występujące na trasie.
FAQ
Czym jest odporność łańcucha dostaw?
Łańcuch dostaw odporny na ryzyka (ang. resilient supply chain) to taki, który nawet przy ewentualnych zakłóceniach może zapewnić sprawną kompletację i dostawę zamówień zgodnie z wcześniej ustalonymi warunkami mimo przejściowych komplikacji.
Jak przygotować łańcuch dostaw na zakłócenia?
Przedsiębiorstwa przygotowują alternatywne scenariusze działania na wypadek kryzysów, problemów transportowych lub braków materiałowych. Celem jest utrzymanie ciągłości dostaw nawet w trudnych warunkach.
Co sprawia, że łańcuch dostaw jest odporny?
Odporny łańcuch dostaw pozostaje sprawny nawet w przypadku wystąpienia zakłóceń. Może szybko się dostosować i posiada plany awaryjne.
Co może zakłócić łańcuchy dostaw?
Klęski żywiołowe, ograniczenia handlowe i niedobory siły roboczej mogą zakłócić łańcuchy dostaw.
Jakie technologie umożliwiają odporne łańcuchy dostaw?
Czujniki IoT zapewniają widoczność w czasie rzeczywistym, sztuczna inteligencja umożliwia planowanie predykcyjne, a automatyzacja zwiększa ciągłość operacyjną.
W jaki sposób odporny łańcuch dostaw może zrównoważyć skutki inflacji?
Odporny łańcuch dostaw może zrównoważyć skutki inflacji, wykorzystując dane do wczesnego wykrywania wstrząsów cenowych i reagowania przed ich eskalacją.
Czym jest weryfikacja dostawców?
Weryfikacja dostawców to analiza struktury właścicielskiej, kondycji finansowej, ryzyka sankcyjnego oraz wiarygodności operacyjnej kontrahenta, wykraczająca poza informacje dostępne publicznie.
